Kâbe Örtüsü Ne Zaman Değişir? Kisvenin Rengi ve Yazıları
Tuğra Hac ve Umre ·
Kâbe örtüsü her yıl yeniden dokunur ve hicri yılbaşında, yani 1 Muharrem'de değişiyor. Suudi Medya Bakanlığı'nın ansiklopedisi Saudipedia'ya göre bu tarih 2022'deki bir kararla belirlendi: Yeni örtü Kurban Bayramı'nda Kâbe'nin baş hademesine teslim edilir, Muharrem'in ilk günü asılır. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'nde geçen "arefe günü" bilgisi bu karardan önceki uygulamayı yansıtır.
Kâbe'nin dört duvarını saran bu siyah örtüye Arapça "kisve" denir; TDV İslâm Ansiklopedisi "sitâre" adını da kullanır. Aşağıda örtünün ne zaman ve nerede yapıldığını, renginin tarih içinde nasıl değiştiğini ve üzerinde neler yazdığını anlatıyoruz.
Kâbe örtüsü ne zaman değişiyor?
Değişim tarihi konusunda Türkçe kaynaklarda iki farklı bilgi görebilirsiniz:
| Bilgi | Kaynak | Durum |
|---|---|---|
| Örtü Muharrem ayının başında değiştirilir | Diyanet, Hac Yolcusu Rehberi (2025); Saudipedia | Güncel uygulama |
| Örtü Kurban Bayramı'ndan bir gün önce, arefe günü değiştirilir | Diyanet, Umre Yolcusu Rehberi (2025) | Eski uygulama |
Saudipedia'ya göre 4 Temmuz 2022 tarihli bir emirle örtünün 10 Zilhicce'de (Kurban Bayramı'nın ilk günü) Kâbe'nin baş hademesine teslim edilmesi ve 1 Muharrem'de değiştirilmesi kararlaştırıldı. Diyanet'in aynı yıl basılan iki rehberinden Hac Yolcusu Rehberi bu güncel uygulamaya uygun olarak "Muharrem ayının başında" der. Umre Yolcusu Rehberi'ndeki "arefe günü" bilgisi ise 2022 öncesine aittir.
Hicri takvim ay yılına göre işlediği için 1 Muharrem miladi takvimde her yıl farklı bir güne denk gelir. Belirli bir yılın değişim gününü öğrenmek için o yılın hicri takvimine bakmanız gerekir.
Kâbe örtüsü nerede ve nasıl yapılır?
Saudipedia'ya göre kisve bugün Mekke'nin Ummü'l-Cûd semtindeki Kral Abdülaziz Kâbe Örtüsü Kompleksi'nde dokunur. TDV İslâm Ansiklopedisi örtünün yapıldığı yerin tarih içindeki yolculuğunu şöyle anlatır:
- Memlükler (1262'den itibaren): Örtüyü Mısır'da Memlük sultanları yaptırdı; Kalyûbiye'deki üç köyün geliri Kâbe örtüsüne vakfedildi. Örtü "mahmil" alayıyla, törenle Mekke'ye gönderilirdi.
- Osmanlılar (1517'den sonra): Görev Osmanlılara geçti. Kanûnî döneminden itibaren dış örtü Mısır'da, iç örtü İstanbul'da hazırlandı. III. Ahmed döneminden itibaren kumaşların tamamı İstanbul'da dokundu. İstanbul'dan gönderilen son iç örtü 1861 tarihlidir ve 1943'e kadar kullanılmıştır.
- Mekke (1926'dan sonra): Mısır ile ilişkiler bozulunca Kral Abdülaziz Mekke'de bir atölye kurdurdu. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1962'den itibaren örtü Mekke'deki özel fabrikada yapılmaktadır.
Örtü tek parça değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin 2001 tarihli "Kâbe" maddesine göre dış örtü, yaklaşık 14 metre boyunda ve 95 santim eninde 48 parçadan oluşur. Damdaki halkalarla çatıya, Kâbe'nin eteğindeki (şâzervân) bakır halkalarla tabana tutturulur. Oluk, Hacerülesved ve kapı hizalarında örtü kesiktir; tavafta Hacerülesved'in açıkta görünmesi bu yüzdendir.
Kâbe örtüsü neden siyah?
Kısa cevap: Örtü her zaman siyah değildi. TDV İslâm Ansiklopedisi ve Diyanet'in rehberleri, tarihte Kâbe'ye kırmızı, yeşil ve beyaz örtüler de asıldığını anlatır:
- Câhiliye dönemi: Kâbe İslâm'dan önce de örtülüyordu; ilk kimin örttüğü tartışmalıdır.
- İlk İslâm dönemi: İslâmî dönemde örtüyü ilk yaptıranlar Hz. Peygamber ile Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman'dır.
- Emevîler: Muâviye ikinci bir örtü ekledi. Mısır'da dokunan beyaz keten (kabâtî) ile kırmızı ipek örtüler yılın farklı zamanlarında asılırdı.
- Abbâsîler: Me'mûn üçüncü bir beyaz ipek örtü ekledi. Halife Nâsır-Lidînillâh döneminde bir yılın örtüsü yeşil, son dönemdeki örtü ise siyahtı.
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre beyaz ipek örtünün rengi Abbâsîler'in son döneminde siyaha çevrildi ve bu renk bugüne kadar sürdü. Kaynaklarda siyahın neden seçildiğine dair açık bir gerekçe yer almıyor; bu konuda internette dolaşan yorumları kesin bilgi gibi okumamak gerekir.
Örtü yalnız dışta değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Kâbe'nin içi de kırmızı bir örtüyle kaplıdır; içteki tavan ve duvarlarda kırmızı atlas perdeler bulunur.
Kâbe örtüsünde ne yazıyor?
TDV İslâm Ansiklopedisi örtüdeki yazıları şöyle tarif eder:
| Bölüm | Ne vardır? |
|---|---|
| Hizâm (üstteki yazı kuşağı) | Kâbe'yi çepeçevre saran, 16 parçadan oluşan, yaklaşık 45 metre uzunluğunda ve 95 santim eninde kuşak |
| İkinci kuşak | Hizâmın altında, aralarında âyetler ve esmâ-i hüsnâ yazılı daireler bulunan 16 parça |
| Örtünün kendisi | Lafza-i celâl ("Allah"), kelime-i tevhid ve "Sübhânallâhi ve bi-hamdihî sübhânallâhi'l-azîm" ibaresi |
| Burku' (kapı örtüsü) | Dört parçadan oluşan, yaklaşık 7,5 × 4 metrelik, çok işlemeli örtü; üzerinde âyetler yazılıdır |
Yazılarda altın ve gümüş teller kullanılır. Kapı örtüsünü ilk kez Şecerüddür'ün gönderdiği rivayet edilir; ansiklopedi bunu kesin bilgi olarak vermez.
Eski Kâbe örtüsüne ne oluyor?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre eski dış örtüler önceleri indirilmeden yenilerinin altında bırakılırdı. Sonraki dönemlerde eski örtüler parçalara ayrılıp Mekke halkına ve hacılara dağıtılmaya başlandı. Osmanlı döneminde eski örtü surre alayıyla geri getirilir, parçaları devlet büyüklerine verilir ve camilerde hatıra olarak saklanırdı. Bugün Topkapı Sarayı'nda, Edirne Eskicami'de ve Üsküdar Yenicami'de bu parçalardan bulunur.
Günümüzde indirilen örtünün ne yapıldığına dair resmî bir Suudi bilgisine ulaşamadık. Bu yüzden "Kâbe örtüsü parçası" diye sunulan ürünlerin aslını doğrulamak mümkün değildir; böyle bir ürün almayı düşünüyorsanız temkinli olun.
Evinizde Kâbe'yi hatırlatan bir şey bulundurmak istiyorsanız siyah örtüsü ve altın yazı kuşağıyla yapılmış maketler ya da Kâbe görselli tablolar, aslı doğrulanamayan bir parçaya göre daha sağlıklı bir seçenektir. Kendi maketinizi yapmak isterseniz Kâbe maketi yapımı yazımızda örtünün maket üzerinde nasıl gösterileceğini de anlattık.
Hazırlığınız için
- Kâbe temalı biblo ve ev dekorasyonu ürünleri: Hacdan ve umreden dönenlere ya da ev için hediyelik.
- Kâbe'nin doğu köşesindeki taşın tarihini Hacerülesved nedir yazımızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kâbe örtüsü her yıl değişir mi?
Evet. Diyanet'in Hac Yolcusu Rehberi'ne göre örtü her yıl yeniden dokunur ve Muharrem ayının başında değiştirilir.
Kâbe örtüsü neden arefe günü değil de 1 Muharrem'de değişiyor?
Saudipedia'ya göre 4 Temmuz 2022 tarihli bir emirle değişim 1 Muharrem'e alındı. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'ndeki "arefe günü" bilgisi bu karardan önceki uygulamaya aittir.
Kâbe örtüsü hangi renkti?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre tarihte beyaz, kırmızı ve yeşil örtüler de asıldı. Abbâsîler'in son döneminden beri örtü siyahtır.
Kâbe örtüsünün üstündeki altın yazı nedir?
Örtünün üst kısmını çepeçevre saran yazı kuşağına hizâm denir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre örtüdeki yazılarda altın ve gümüş teller kullanılır; hizâmın altındaki ikinci kuşakta âyetler ve esmâ-i hüsnâ yazılı daireler bulunur.
Kâbe örtüsü nerede yapılıyor?
Saudipedia'ya göre Mekke'deki Kral Abdülaziz Kâbe Örtüsü Kompleksi'nde dokunuyor.
Kaynaklar
- Kâbe — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Al-Kaaba's Kiswa — Saudipedia (Suudi Arabistan Medya Bakanlığı) (erişim: 10.10.2026)
- Hac Yolcusu Rehberi, s. 44 — Diyanet İşleri Başkanlığı (erişim: 10.10.2026)
- Umre Yolcusu Rehberi, s. 47–48 — Diyanet İşleri Başkanlığı (erişim: 10.10.2026)