Kâbe Maketi Yapımı: Bölümleriyle Kâbe ve Hediyelik Maket
Tuğra Hac ve Umre ·
Kâbe maketi yapımı için kalın karton, siyah kumaş veya elişi kâğıdı, altın renkli şerit, yapıştırıcı ve bir taban panosu yeterlidir. Kartondan bir küp kurup siyah örtüyle kaplarsınız, üst kısma altın şerit geçirirsiniz; ardından kapıyı, Hacerülesved köşesini, hicr duvarını ve oluğu eklersiniz. Ölçüleri gerçek Kâbe'den orantılı küçültmek maketi inandırıcı kılar.
Okul ödevi için yapılan bir maket, Kâbe'nin bölümlerini doğru yerde gösterdiğinde çok daha öğretici olur. Bu yüzden yazıyı iki kısımda hazırladık: önce malzemeler ve yapım adımları, sonra maket üzerinde göstereceğiniz bölümlerin kısa açıklamaları.
Kâbe maketi yapımı için hangi malzemeler gerekir?
| Malzeme | Ne için kullanılır? |
|---|---|
| Kalın karton veya mukavva | Kâbe'nin gövdesi (dört duvar ve dam) |
| Köpük pano ya da sert karton | Taban; Kâbe'nin çevresindeki tavaf alanı |
| Siyah kumaş (kadife, keçe) veya siyah elişi kâğıdı | Kâbe örtüsü (kisve) |
| Altın renkli şerit, sim kâğıt veya yaldızlı kurdele | Örtünün üst kısmındaki yazı kuşağı ve kapı süsü |
| Gümüş renkli folyo veya kâğıt | Hacerülesved'in mahfazası |
| İnce karton şerit | Hicr alanını çevreleyen yarım daire duvar (hatîm) |
| Pipet ya da küçük kâğıt rulo | Altın oluk (Mîzâb) |
| Beyaz veya gri kâğıt | Taban zemini, Makâm-ı İbrâhim'in mahfazası |
| Sıvı yapıştırıcı, çift taraflı bant | Birleştirme ve kaplama |
| Cetvel, kurşun kalem, makas, maket bıçağı | Ölçme ve kesme (maket bıçağını bir büyük kullanmalı) |
| Küçük etiketler | Bölüm adlarını yazmak için |
Kumaş yerine kâğıt kullanırsanız maket daha kolay ve hızlı biter; kadife veya keçe ise daha gerçekçi görünür. Ödev için evde olan malzemeyle başlamak çoğu zaman yeterlidir.
Kâbe maketi hangi ölçekte yapılmalı?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Kâbe dıştan dışa yaklaşık 10,70 × 12 metre, yüksekliği ise yaklaşık 15 metredir. Bu değerler maddenin yazıldığı döneme aittir; sonraki onarımlarda değişmiş olabilir. Maket için kesin ölçü gerekmez, yeter ki oranlar korunsun: Kâbe tam bir küp değildir, yüksekliği tabanından biraz fazladır.
| Ölçek | Taban (yaklaşık) | Yükseklik (yaklaşık) | Uygun kullanım |
|---|---|---|---|
| 1 m = 1 cm | 10,7 × 12 cm | 15 cm | Sıra üstü küçük ödev |
| 1 m = 2 cm | 21,4 × 24 cm | 30 cm | Sınıf panosu, sergi masası |
Taban panosunu Kâbe'nin birkaç katı geniş seçin; böylece çevresine hicr duvarını, Makâm-ı İbrâhim'i ve tavaf alanını rahatça yerleştirirsiniz.
Kartondan Kâbe maketi adım adım nasıl yapılır?
- Gövdeyi çizin. Kartona seçtiğiniz ölçekte dört duvar ve bir dam çizin. Karşılıklı duvarlar eşit olmalı; iki duvar biraz daha uzun, iki duvar biraz daha kısa olacak.
- Kesip birleştirin. Parçaları kesin, kenarlarına ince yapıştırma payı bırakıp kutuyu kurun. Kutunun içine buruşturulmuş kâğıt koyarsanız ezilmeye karşı daha sağlam olur.
- Tabana sabitleyin. Gövdeyi taban panosunun ortasına yapıştırın. Tabanı beyaz veya gri kâğıtla kaplayın.
- Örtüyü kaplayın. Siyah kumaşı veya kâğıdı her duvar için ayrı kesin ve gövdeye gerdirerek yapıştırın. Damı da siyahla kaplayabilirsiniz.
- Yazı kuşağını ekleyin. Duvarların üst kısmına, çepeçevre dolaşan altın renkli bir şerit yapıştırın.
- Kapıyı yapın. Kapının bulunduğu duvara, Hacerülesved köşesine yakın ve yerden biraz yukarıda, altın renkli küçük bir dikdörtgen yapıştırın.
- Hacerülesved'i gösterin. Kapıya yakın köşede, yerden kısa bir yükseklikte, gümüş renkli küçük bir oval mahfaza yapıştırın; ortasına koyu renkli bir nokta koyun.
- Hicr duvarını kurun. Kapılı duvarın Hacerülesved'den uzak ucundaki köşeden sonra gelen duvarın önüne, ince karton şeritten alçak, yarım daire biçiminde bir duvar dikin. Duvarın iki ucu köşelere değmesin, biraz boşluk kalsın.
- Altın oluğu takın. Aynı duvarın üst kenarına, tam ortasına gelecek şekilde altın renkli küçük bir oluk yapıştırın; ucu hicr alanına baksın.
- Etek kısmını ekleyin. Duvarların dibine, dışa doğru eğimli ince gri veya beyaz bir şerit yapıştırarak Şâzervân'ı gösterin. Hacerülesved ile kapı arasındaki kısmı (Mültezem) boş bırakın.
- Makâm-ı İbrâhim'i yerleştirin. Kâbe'nin yakınına, duvara bitişik olmayacak şekilde, kâğıttan küçük ve şeffafa yakın bir mahfaza koyun.
- Etiketleyin. Her bölümün yanına adını yazdığınız küçük etiketler yapıştırın. Ödevde bölümlerin anlatıldığı kısa bir açıklama kartı da hazırlayabilirsiniz.
Gerçekçiliği artırmak için kapı ve kuşağı tek parça şerit yerine ince sim kâğıttan kesilmiş desenlerle süsleyebilirsiniz. Örtünün üzerindeki gerçek yazıları birebir kopyalamanız gerekmez; desenli bir şerit maket için yeterlidir.
Kâbe'nin bölümleri nelerdir?
Aşağıdaki bilgiler TDV İslâm Ansiklopedisi'nin ilgili maddelerine dayanır. Ölçüler yaklaşıktır ve maddelerin yazıldığı tarihe aittir.
Hacerülesved
"Siyah taş" anlamına gelir. Kâbe'nin doğu köşesinde, yerden yaklaşık 1,5 metre yükseklikte, gümüş bir mahfaza içindedir. Tavafın başlangıç ve bitiş noktası bu köşedir. Taş, yangında parçalara ayrıldıktan sonra yapıştırılıp gümüş mahfazaya alınmıştır.
Kâbe'nin kapısı
Kuzeydoğu duvarındadır; Hacerülesved'e yaklaşık 2 metre uzaklıkta ve yerden yaklaşık 1,92 metre yüksektedir. Yani kapı yere değmez, duvarın yukarısında yer alır. Kapının, örtünün geri kalanından ayrı ve çok işlemeli bir perdesi vardır.
Mültezem
Hacerülesved ile kapı arasında kalan, yaklaşık 2 metrelik duvar kısmıdır. Kelime "sıkı sıkıya yapışılan yer" demektir; adını, burada dua edilmesinden alır. Makette Hacerülesved ile kapı arasındaki boşluğu etiketlemeniz yeterlidir.
Hicr ve hatîm farkı nedir?
Halk arasında iki ad sık karıştırılır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre:
- Hicr: Kâbe'nin kuzeybatı duvarının önündeki yarım daire biçimli alandır. "Hicru İsmâil" diye de anılır. 605 yılındaki yeniden inşada para yetmediği için Kâbe küçültülmüş, bu kısım dışarıda bırakılmıştır.
- Hatîm: Bu alanı çevreleyen, yaklaşık 1,31 metre yüksekliğindeki yarım daire duvardır.
Kısacası alan hicr, duvar hatîmdir. Maketinizde etiketi buna göre yazarsanız ödeviniz daha doğru olur.
Makâm-ı İbrâhim
Kâbe'nin inşasında Hz. İbrâhim'in iskele olarak kullandığı kabul edilen taştır; üzerinde ayak izi olarak kabul edilen iki çukur vardır. Kalınlığı yaklaşık 20 cm, kenarları 36–38 cm kadardır. Kur'an'da (Bakara 2/125) adı geçer; Hz. Peygamber Veda haccında tavaftan sonra bu makamın arkasında iki rekât namaz kılmıştır. Kâbe'nin duvarına bitişik değildir, karşısında durur. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre (2003) eski yapı kaldırılarak yerine altıgen biçimli, camekânlı bir mahfaza konmuştur.
Rükn-i Yemânî ve diğer köşeler
Kâbe'nin dört köşesine "rükün" denir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre doğu köşesi Hacerülesved köşesidir; güney köşesi Rükn-i Yemânî, batı köşesi Rüknülgarbî, kuzey köşesi Rüknülırâkī'dir. Batı (bazı kaynaklarda kuzey) köşesi ayrıca Rüknüşşâmî diye de anılır. Yönlerde hafif sapma olduğu için farklı kaynaklarda farklı yön bilgisi görebilirsiniz.
Mîzâb (Altın Oluk)
Kuzeybatı duvarının üstünde, duvarın ortasına denk gelen oluktur. Damda biriken yağmur suyunu hicr alanına akıtır. Altınla kaplandıktan sonra "altın oluk" adıyla anılmaya başlanmıştır.
Şâzervân
Kâbe duvarlarının dibinde, dışa doğru eğimli ve mermer kaplı etek kısmıdır. Üzerinde örtüyü tabana bağlamak için halkalar bulunur. Mültezem hizasında bu etek yoktur.
Kisve (Kâbe örtüsü)
Kâbe'nin dış duvarları siyah bir örtüyle kaplıdır. Örtünün üst kısmında Kâbe'yi çevreleyen bir yazı kuşağı (hizâm) bulunur; yazılarda altın ve gümüş teller kullanılır. Örtü; oluk, Hacerülesved ve kapı hizalarında kesiktir. Maketinizde Hacerülesved'in ve kapının açıkta kalması bu yüzden doğrudur.
Bölümleri maket üzerinde nasıl gösterirsiniz?
| Bölüm | Maketteki yeri | Önerilen malzeme |
|---|---|---|
| Hacerülesved | Kapıya yakın köşe, alçak | Gümüş folyo, koyu nokta |
| Kapı | Hacerülesved'in yanındaki duvar, yerden yukarıda | Altın sim kâğıt |
| Mültezem | Hacerülesved ile kapı arası | Yalnız etiket |
| Hicr ve hatîm | Kapılı duvarın komşusu olan duvarın önü | Karton şerit (duvar), zemin (alan) |
| Mîzâb | Hicr tarafındaki duvarın üst ortası | Altın renkli pipet |
| Şâzervân | Duvarların dibi | Gri veya beyaz eğimli şerit |
| Makâm-ı İbrâhim | Kâbe'nin yakını, duvara bitişik değil | Şeffaf veya beyaz kâğıt |
| Kuşak (hizâm) | Duvarların üst kısmı | Altın şerit |
Tavafın nerede başlayıp nasıl yapıldığını ödevinize eklemek isterseniz tavaf nasıl yapılır yazımız size yardımcı olur.
Hazır Kâbe maketi alınır mı?
Ödev için maketi elle yapmak hem öğretici hem eğlencelidir. Evde dekorasyon, hac ya da umreden dönen birine hediye veya Kur'an kursu sınıfı için ise hazır, hediyelik Kâbe maketleri de tercih edilir. Hazır maketlerde ölçü ve malzeme üreticiye göre değişir; ürün sayfasındaki ölçüye ve malzeme bilgisine bakın.
Hazırlığınız için
Sık Sorulan Sorular
Kâbe maketi yapmak için en kolay malzeme nedir?
Kalın karton ve siyah elişi kâğıdı en kolay seçenektir. Kesmesi ve yapıştırması kolaydır; üst kısma altın şerit eklemek maketi tamamlar.
Kâbe maketi kaç cm olmalı?
Kesin bir ölçü yoktur. Gerçek ölçüleri orantılı küçültmek yeterlidir; örneğin her metre için 1 cm alırsanız yaklaşık 11 × 12 cm tabanlı, 15 cm yüksekliğinde bir maket elde edersiniz.
Hicr ile hatîm aynı şey mi?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre değildir: hicr, Kâbe'nin kuzeybatı duvarı önündeki yarım daire alandır; hatîm ise bu alanı çevreleyen alçak duvardır.
Kâbe maketinde kapı nereye yapılır?
Kapı, Hacerülesved köşesine yakın duvara, yerden yukarıda yapılır. Gerçekte kapı yere değmez, belirli bir yükseklikte durur.
Kâbe'nin ölçüleri değişti mi?
Burada verilen ölçüler TDV İslâm Ansiklopedisi maddesinin yazıldığı döneme aittir. Kâbe tarih boyunca birçok kez onarıldığı için güncel ölçüler farklı olabilir.
Kaynaklar
- Kâbe — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Hacerülesved — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Mültezem — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Hicr (Kâbe) — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Makām-ı İbrâhim — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Altın Oluk — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Şâzervân — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)