Tavaf Nasıl Yapılır? Umrede Tavaf Adım Adım
Tuğra Hac ve Umre ·
Tavaf nasıl yapılır diye soranlara Diyanet'in cevabı şudur: Abdestli olarak Hacerülesved'in hizasından başlanır, Kâbe sol tarafta kalacak şekilde ve Hatîm'in dışından Kâbe'nin etrafında yedi kez dönülür. Her dönüşe şavt denir. Yedinci şavt bitince iki rekât tavaf namazı kılınır; umrede bunun ardından Safâ ile Merve arasında sa'ye geçilir.
Tavaf, Hanefî mezhebine göre umrenin rüknüdür; Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre terk edilirse umre geçersiz olur. Umrenin genel sırasını umre nasıl yapılır rehberimizde anlattık. Bu yazıda yalnızca tavafın kendisine odaklanıyoruz: şavtlar nasıl sayılır, Hacerülesved nasıl selamlanır, erkekler ıztıbâ ve remeli nasıl yapar, tavaf namazı nerede kılınır ve kalabalıkta nelere dikkat edilir.
Tavafın vacipleri nelerdir?
Diyanet İlmihali, Hanefî mezhebine göre tavafın vaciplerini şöyle sayar. Diğer mezheplerde bunların çoğu tavafın sahih olması için şarttır.
| Vacip | Uygulamada anlamı |
|---|---|
| Abdestli olmak | Tavafa abdestle başlanır; diğer mezheplere göre bu farzdır |
| Avret yerlerinin örtülü olması | Kıyafet tavaf boyunca örtülü kalmalıdır |
| Kâbe'yi sola almak | Saat yönünün tersine dönülür |
| Hacerülesved'den veya hizasından başlamak | Başlangıç çizgisi Hacerülesved'in hizasıdır |
| Hatîm'in dışından dolaşmak | Kâbe'nin yanındaki yarım daire biçimli alçak duvarın içine girilmez |
| Yedi şavtı tamamlamak | Yedi dönüş eksiksiz yapılır |
| Gücü yetenin yürüyerek yapması | Yürüyebilen kişi yürüyerek tavaf eder |
| Tavaf namazı | Tavaftan sonra iki rekât kılınır |
Tavaf adım adım nasıl yapılır?
- Abdest alın: Tavafa abdestli başlayın. Tavaf sırasında abdestiniz bozulursa çıkıp abdest alır, kaldığınız şavttan devam edersiniz.
- Erkekler ıztıbâ yapar: Umre tavafı gibi ardından sa'y yapılacak tavaflarda erkekler ridânın (üst ihram örtüsünün) ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atar; böylece sağ omuz ve kol açık kalır. Iztıbâ tavafın bütün şavtlarında sürer.
- Hacerülesved hizasına gelin: Tavaf, Hacerülesved'in bulunduğu köşenin hizasından başlar.
- İstilâm yapın: Hacerülesved'i selamlamak (istilâm) sünnettir. Kalabalıkta uzaktan avuç içlerinizi Kâbe'ye çevirip ellerinizi kaldırarak "Bismillâhi Allâhü ekber" dersiniz ve durmadan yürümeye devam edersiniz.
- Kâbe solunuzda kalacak şekilde yürüyün: Hatîm'in dışından dolaşarak bir tur tamamladığınızda yeniden Hacerülesved hizasına gelirsiniz; bu bir şavttır. Şavtları saymak için her turda bu hizayı işaret olarak kullanın.
- Erkekler ilk üç şavtta remel yapar: Remel, kısa adımlarla, omuzları silkerek çabuk yürümektir. Yalnızca ilk üç şavtta yapılır; sonraki dört şavtta normal yürünür.
- Yedi şavtı tamamlayın: Yedinci şavtın sonunda Hacerülesved hizasında tavaf biter.
- Omzunuzu örtün ve tavaf namazını kılın: Tavaf namazı omuz örtülü kılınır; erkekler ıztıbâyı bırakıp ridâyı iki omuza alır.
Iztıbâ ve remel yalnızca ardından sa'y yapılacak tavaflarda (umre tavafı gibi) ve yalnızca erkekler için sünnettir; kadınlar bunları yapmaz. Ardından sa'y yapılmayacak bir nafile tavafta ıztıbâ ve remel yoktur. Yapılmadığında ceza gerekmez.
Umre tavafını diğer tavaflardan ayıran nedir?
Tavafın yapılışı (yedi şavt, Kâbe'yi sola almak, Hacerülesved hizasından başlamak, ardından iki rekât namaz) her tavafta aynıdır. Umre tavafını ayıran noktalar şunlardır:
- Rükündür: Hanefî mezhebine göre umrenin rüknüdür; terk edilirse umre geçersiz olur. Mescid-i Harâm'da istediğiniz zaman yapabileceğiniz nafile tavaf ise ek bir ibadettir.
- Ardından sa'y yapılır: Bu yüzden erkekler umre tavafında ıztıbâ ve remel yapar; nafile tavafta yapmaz.
- Telbiye biter: Diyanet İlmihali'ne göre umrede telbiye, umre tavafına başlamakla sona erer.
Hacda ise ziyaret tavafı haccın rüknü, veda tavafı vacibidir; bunları hac nasıl yapılır yazımızda anlattık.
Tavaf namazı nerede ve nasıl kılınır?
Her tavaftan sonra iki rekât tavaf namazı kılınır. Hanefî ve Mâlikîlere göre bu namaz vacip, Şâfiî ve Hanbelîlere göre sünnettir.
- Yer: Makâm-ı İbrâhim'in arkasında kılmak efdaldir. Ancak Din İşleri Yüksek Kurulu, tavaf edenlere eziyet vermemek için Mescid-i Harâm'ın uygun bir yerinde, orada da yer yoksa mescidin dışında kılınabileceğini belirtir.
- Okunacak sûreler: Birinci rekâtta Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs sûresini okumak müstehaptır.
- Sonrası: İlmihal'e göre tavaf namazı ve duadan sonra zemzem içilip sa'ye geçilir.
Tavafta ne okunur, hangi dualar edilir?
Tavafta okunacak duaların ezberlenmesi gerekmez. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun ifadesiyle "bu duaları aynen okumak zorunlu değildir." Kur'an'daki ve Hz. Peygamber'den rivayet edilen duaları okumak daha uygun olsa da kişi bildiği duaları ya da bunların Türkçe anlamını okuyabilir. Kurul'a göre en güzeli içinden geldiği gibi dua etmektir.
Pratikte işinizi kolaylaştıracak birkaç öneri:
- Okumak istediğiniz duaları yola çıkmadan küçük bir kâğıda ya da cep boy bir dua kitabına not edin.
- Her şavt için ayrı dua ezberlemeye çalışmak yerine anlamını bildiğiniz kısa dualara yönelin.
- İstilâmda söylenecek kısa tekbiri ("Bismillâhi Allâhü ekber") önceden ezberleyin.
Kalabalıkta tavaf için pratik öneriler
Kâbe çevresi yılın birçok döneminde çok kalabalık olur. Aşağıdaki öneriler, ibadetinizi daha sakin yapmanıza yardımcı olabilir:
- Hacerülesved'i öpmek için zorlamayın: Diyanet'e göre öpmek için başkasına eziyet etmek caiz değildir ve Hacerülesved'e dokunamamak tavafı eksik bırakmaz. Uzaktan istilâm yeterlidir.
- Şavtları saymanın bir yolunu bulun: Kalabalıkta kaçıncı şavtta olduğunuzu unutmak kolaydır. Parmakla, tesbihle ya da küçük bir sayaçla saymak işinizi kolaylaştırır.
- Grubunuzla buluşma noktası belirleyin: Tavafa başlamadan önce ayrılırsanız nerede buluşacağınızı konuşun.
- Ayakkabınızı yanınızda taşıyın: Mescide girerken ayakkabılarınızı bir torbaya koyup çantanızda taşırsanız çıkışta aramak zorunda kalmazsınız.
- Ayağınızı koruyun: Uzun süre yürüyeceğiniz için rahat bir terlik ya da (kadınlar ve ihramdan çıkmış olanlar için) tavaf patiği tercih edilebilir. İhramlı erkeklerin topuk ve aşık kemiklerinin açık kalması gerektiğini unutmayın.
- Abdestinizi koruyun: Tavaf öncesinde ihtiyaçlarınızı giderin ve abdestinizi tazeleyin; abdest bozulursa kaldığınız şavttan devam edebileceğinizi bilmek de içinizi rahatlatır.
Hazırlığınız için
Sık Sorulan Sorular
Tavaf kaç şavttır?
Tavaf yedi şavttır. Her şavt, Hacerülesved hizasından başlayıp Kâbe'nin etrafını dolaşarak yeniden aynı hizaya gelmekle tamamlanır.
Tavafta abdest bozulursa ne yapılır?
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre tavafta abdesti bozulan kişi abdest alır ve kaldığı yerden devam eder.
Kadınlar tavafta remel yapar mı?
Hayır. Diyanet İlmihali'ne göre ıztıbâ ve remel yalnızca erkekler için sünnettir; kadınlar yapmaz.
Hacerülesved'e dokunamazsam tavafım eksik olur mu?
Hayır. Hacerülesved'e dokunamamak tavafı eksik bırakmaz. Uzaktan avuç içleri Kâbe'ye çevrilip eller kaldırılarak selamlanması yeterlidir.
Tavaf namazı Makâm-ı İbrâhim'in arkasında kılınmak zorunda mı?
Hayır. Orada kılmak efdaldir; ancak kalabalıkta tavaf edenlere eziyet vermemek için mescidin uygun bir yerinde kılınabilir.
Kaynaklar
- Tavaf nedir ve kaç çeşit tavaf vardır? — Din İşleri Yüksek Kurulu (erişim: 10.10.2026)
- Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar, S.75, S.77, S.78, S.79, S.80, S.81, S.88, S.128 — Din İşleri Yüksek Kurulu (erişim: 10.10.2026)
- İlmihal I – İman ve İbadetler, "Tavafın Yapılışı" (s. 528–532) ve "Hacda Kadınlar" (s. 554) — Diyanet İşleri Başkanlığı (erişim: 10.10.2026)