Tesbih Çeşitleri ve İsimleri: 33'lü, 99'lu, Kehribar, Oltu, Kuka
Tuğra Hac ve Umre ·
Tesbih çeşitleri iki şekilde ayrılır: tane sayısına göre 33'lük, 99'luk, 500'lük ve 1000'lik tesbihler; malzemesine göre kehribar, oltu taşı, kuka, akik, sedef, ahşap, gül kokulu ve reçine (plastik) tesbihler. Namaz sonrası için 33'lük veya 99'luk, uzun zikirler için 500'lük ve 1000'lik tesbihler kullanılır; malzeme ise his, ağırlık ve bütçeye göre seçilir.
Tesbih, hacı hediyelerinin de en sevilenlerindendir. Doğru seçim için önce kaç taneli bir tesbih istediğinize, sonra hangi malzemeden olacağına karar vermek işinizi kolaylaştırır.
Tesbihin bölümleri nelerdir?
- Taneler: Zikir sırasında tek tek çekilen boncuklar.
- İmame: Tesbihin başındaki uzun parça; ipin iki ucu burada birleşir.
- Durak (ayırıcı): 99'luk tesbihlerde taneleri 33'erli gruplara ayıran farklı biçimli taneler.
- Püskül veya kamçı: İmamenin ucundaki süs.
Tane sayısına göre tesbih çeşitleri
| Çeşit | Kullanım | Özellik |
|---|---|---|
| 33'lük | Namaz sonrası tesbihat, cepte taşıma | Küçük, pratik; üç tur çekilerek 99'a tamamlanır |
| 99'luk | Namaz sonrası tesbihat, zikir | Duraklarla 33'erli bölümlere ayrılır |
| 500'lük | Uzun zikirler, toplu zikir | Büyük ve ağırdır; genellikle evde veya camide kullanılır |
| 1000'lik | Uzun zikirler, toplu zikir | En uzun tesbihtir; çoğunlukla toplu kullanılır |
33'lük tesbih nedir?
33 taneli, küçük ve cepte kolay taşınan tesbihtir. Namaz sonrası tesbihatta üç tur çekilerek 99 sayısına tamamlanır. Tesbihatın nasıl yapıldığını tesbih nasıl çekilir yazımızda anlattık.
500'lük tesbih nedir?
500 taneli, uzun zikirler için kullanılan büyük tesbihtir. Ağırlığı ve uzunluğu nedeniyle genellikle evde, camide veya toplu zikirde kullanılır. 1000'lik tesbih de aynı amaçla, daha uzun zikirler için tercih edilir.
Malzemesine göre tesbih çeşitleri
Kehribar tesbih
Kehribar, ağaç reçinesinin milyonlarca yılda fosilleşmesiyle oluşan organik bir malzemedir; bir mineral değildir. Hafif ve sıcak dokuludur. Piyasada doğal parçalardan işlenen "damla" ve kehribar parçacıklarının ısı ve basınçla birleştirilmesiyle yapılan "sıkma" kehribar tesbihler bulunur. Gerçeğini ayırt etme yöntemlerini kehribar tesbih nasıl anlaşılır yazımızda ayrıntılı anlattık.
Oltu taşı tesbih
Oltu taşı, hammaddesi Erzurum'un Oltu ilçesinde çıkarılan bir taştır ve Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret (mahreç işareti) olarak tescil edilmiştir. Tescil belgesine göre "siyah kehribar" olarak da anılır; genellikle siyah, bazen koyu kahverengi renktedir. Çıkarıldığında yumuşak olup havayla temas ettikçe sertleşir, sürtünmeyle elektriklenir ve kullandıkça parlar. Belge, taşın tesbih ve takı yapımında kullanıldığını da belirtir.
Kuka tesbih nedir?
Kuka, piyasada tropikal bir ağacın sert meyvesinden yapılan doğal bir tesbih malzemesi olarak tanıtılır. Kahverengi tonlarda olur; doğal malzeme olduğu için renk ve desen taneden taneye farklılık gösterebilir. Hafif ve sıcak dokuludur.
Akik tesbih nedir?
Akik, kuvars ailesinden kalseduan grubuna giren, katmanlı ve renkli görünümlü bir doğal taştır. Kırmızı, kahverengi, siyah, beyaz gibi pek çok tonda bulunur. Taş tesbihler kehribar ve kukaya göre daha ağır ve serin dokuludur. Akik gibi taşlar boyanarak da satılabilir; doğal renk olup olmadığını ürün bilgisinden sorun.
Sedef tesbih
Sedef, bazı deniz kabuklularının kabuklarının iç kısmındaki parlak, yanardöner katmandır. Sedef tesbihler açık renkli ve parlak görünür; darbe ve çizilmeye karşı özenle kullanılmalıdır.
Ahşap tesbih
Farklı ağaç türlerinden yapılır. Hafif, uygun fiyatlı ve sıcak dokuludur. Ağaç türü üreticiye göre değişir; ürün sayfasındaki malzeme bilgisine bakın.
Gül kokulu tesbih
Taneleri gül kokusuyla kokulandırılmış tesbihlerdir. Kokunun ne kadar süreceği malzemeye ve kullanıma göre değişir; zamanla azalabilir.
Reçine ve plastik tesbih
Renk seçeneği bol, hafif ve uygun fiyatlı tesbihlerdir. Toplu hediye ve mevlüt hediyeliklerinde sık kullanılır. Bazı reçine tesbihler kehribar görünümünde üretilir; bu durumda ürünün "kehribar" değil "kehribar görünümlü" olarak tanıtılması gerekir.
Malzeme karşılaştırma tablosu
| Malzeme | Ağırlık | Dokunma hissi | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Kehribar | Hafif | Sıcak | Yumuşaktır, çizilebilir; taklidi yaygındır |
| Oltu taşı | Orta | Kadifemsi | Coğrafi işaretli; menşe bilgisine bakın |
| Kuka | Hafif | Sıcak | Doğal renk farkları olabilir |
| Akik | Ağır | Serin | Boyalı olabilir; ürün bilgisine bakın |
| Sedef | Orta | Pürüzsüz | Darbeye karşı hassas |
| Ahşap | Hafif | Sıcak | Nem ve sudan koruyun |
| Reçine/plastik | Hafif | Pürüzsüz | Malzemesi açıkça yazılmalı |
Tesbih seçerken nelere bakmalı?
- Tane sayısı: Günlük tesbihat için 33'lük veya 99'luk, toplu zikir için 500'lük veya 1000'lik.
- Tane büyüklüğü: Elinize göre seçin. Tane ölçüsü üreticiye göre değişir; ürün sayfasındaki ölçüye bakın.
- Malzeme bilgisi: Doğal taş ve kehribar ürünlerinde malzemenin açıkça yazılmasına dikkat edin.
- İp sağlamlığı: Sık kullanılan tesbihlerde ipin sağlam ve iyi bağlanmış olması önemlidir.
Hazırlığınız için
- 33'lük ve 99'luk tesbih çeşitleri
- Oltu taşı ve akik tesbihler
- 500'lük ve 1000'lik zikir tesbihleri
- Kehribar tesbih nasıl anlaşılır?
Sık Sorulan Sorular
En çok kullanılan tesbih hangisi?
Günlük kullanımda en yaygın olanlar 33'lük ve 99'luk tesbihlerdir. 33'lük cepte taşımaya, 99'luk tek turda tesbihata uygundur.
Oltu taşı nereden çıkar?
Oltu taşı Erzurum'un Oltu ilçesine özgüdür ve bu adla coğrafi işaret tescili vardır.
Kuka tesbih nedir?
Tropikal bir ağacın sert meyvesinden yapılan, kahverengi tonlarda, hafif ve doğal bir tesbih çeşididir.
Akik tesbih nedir?
Kuvars ailesinden kalseduan grubuna giren akik taşından yapılan tesbihtir. Taş olduğu için kehribar ve kukaya göre daha ağır ve serin dokuludur.
Hediye için hangi tesbih alınır?
Toplu hediyelerde 33'lük reçine veya ahşap tesbihler, daha özel hediyelerde kehribar, oltu veya akik tesbihler tercih edilir.
Kaynaklar
- Oltu Taşı Coğrafi İşaret Tescil Belgesi (Tescil No: 192) — Türk Patent ve Marka Kurumu (erişim: 10.10.2026)
- Amber — Gemological Institute of America (GIA) (erişim: 10.10.2026)