Hac Nasıl Yapılır? Sırasıyla Haccın Bölümleri

Tuğra Hac ve Umre · 10.10.2026

Hac sırasıyla şöyle yapılır: mikatta ihrama girilir, Zilhicce'nin 9. günü Arafat'ta vakfe yapılır, gece Müzdelife'ye geçilir, bayramın ilk günü şeytan taşlanır, kurban kesilir, tıraş olup ihramdan çıkılır, ziyaret tavafı ve sa'y yapılır, bayram günlerinde taşlama sürer ve Mekke'den ayrılırken veda tavafı yapılır.

Bu yazıda haccın bölümlerini Diyanet İlmihali'ni ve Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvalarını esas alarak, temettu haccı örneğiyle gün gün anlattık. Önce kısaca haccın farzlarını ve vaciplerini, ardından her günün yapılacaklarını bulacaksınız. Bu yazı genel bir rehberdir; uygulamadaki ayrıntılar için kafilenizin din görevlisine danışın.

Hac nasıl yapılır, kısaca

Haccı en kısa hâliyle şöyle özetleyebiliriz:

1. İhrama girmek: Niyet edip telbiye getirmek.
2. Arafat'ta vakfe: Arefe günü Arafat'ta bulunmak. Haccın rükünlerinden biridir.
3. Müzdelife'de vakfe: Arafat'tan sonra Müzdelife'de durmak.
4. Şeytan taşlamak: Bayram günlerinde Mina'daki cemrelere taş atmak.
5. Kurban: Temettu haccı yapanlar için şükür kurbanı.
6. Tıraş: Saçı kazıtmak veya kısaltmak ve ihramdan çıkmak.
7. Ziyaret tavafı ve sa'y: Kâbe'yi yedi kez tavaf etmek, ardından Safâ ile Merve arasında sa'y yapmak.
8. Veda tavafı: Mekke'den ayrılmadan son tavaf.

Haccın farzları ve vacipleri nelerdir?

Diyanet İlmihali Hanefî mezhebini esas alarak haccın farzlarını ve vaciplerini şöyle sıralar:

Farz veya vaciplerden birini yerine getiremediğiniz bir durumda ne gerekeceğini kafilenizin din görevlisine ya da Diyanet'e danışın.

Diyanet'e göre temettu haccı, aynı yılın hac aylarında önce umre yapıp ihramdan çıkmak, sonra aynı yıl yeniden hac için ihrama girmektir. Temettu yapanın şükür kurbanı kesmesi vaciptir. Aşağıdaki sıralama bu türe göredir; diğer hac türlerinde bazı adımlar farklılaşır.

Temettu haccı gün gün: özet tablo

Haccın asıl menâsiki, yani Mina, Arafat ve Müzdelife'de geçen kısmı, Zilhicce'nin 8'inden 12'sine veya 13'üne kadar sürer. Yolculuğun toplam süresi ise organizasyona ve gidiş planına göre değişir.

1. Adım: Umre için ihrama girmek ve umreyi tamamlamak

Temettu haccında yolculuk umreyle başlar. Diyanet İlmihali'ne göre sıra şöyledir:

1. İhrama giriş: Mikatta veya mikat hizasını geçmeden umreye niyet edilir ve telbiye getirilir. Türkiye'den uçakla gidenlerin nerede ihrama girdiğini mikat nedir ve mikat yerleri yazımızda anlattık.
2. Umre tavafı: Kâbe, Hacerülesved hizasından başlanarak sola alınıp yedi kez dolaşılır. Erkekler bu tavafta ıztıbâ (sağ omzu açık bırakmak) ve ilk üç şavtta remel (kısa adımlarla çabuk yürümek) yapar.
3. Tavaf namazı: Tavaftan sonra iki rekât namaz kılınır.
4. Sa'y: Safâ'dan başlanıp Merve'de bitmek üzere yedi şavt gidip gelinir.
5. Tıraş: Saç kazıtılır veya kısaltılır ve ihramdan çıkılır.

Umreden sonra hacı, terviye gününe kadar Mekke'de ihramsız bekler. Bu günlerde ihram yasakları geçerli değildir.

Tavaf ve sa'y yaparken bilinmesi gerekenler

Hacda umre tavafı, ziyaret tavafı ve veda tavafı olmak üzere birden fazla tavaf yapılır. Diyanet kaynaklarına göre hepsinde ortak olan temel kurallar şunlardır:

• Abdest: Tavafta abdestli olmak Hanefî mezhebine göre vacip, diğer mezheplere göre farzdır. Sa'yi abdestli yapmak ise sünnettir, şart değildir.
• Yön ve sayı: Tavaf Hacerülesved hizasından başlar, Kâbe sola alınarak yedi şavt dönülür; ardından iki rekât tavaf namazı kılınır. Sa'y Safâ'da başlar, Merve'de biter ve yedi şavttır.
• Iztıbâ ve remel: Yalnız ardından sa'y yapılacak tavaflarda ve erkekler için sünnettir. Ardından sa'y yapılmayan veda tavafında yapılmaz.

İstilâmın nasıl yapılacağını, tavaf namazının nerede kılınacağını ve kalabalıkta nelere dikkat edileceğini tavaf nasıl yapılır yazımızda adım adım anlattık. Tavafta belirli bir duayı ezberlemek zorunda değilsiniz; Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kişi bildiği duaları veya bunların tercümelerini okuyabilir.

2. Adım: 8 Zilhicce, terviye günü

Diyanet İlmihali'ne göre temettu haccı yapan kişi terviye günü hac için yeniden ihrama girer ve Mina'ya veya Arafat'a geçer.

İhrama giriş umredeki gibidir: hazırlık, ihram örtülerine bürünme, kerahat vakti değilse iki rekât ihram namazı, ardından bu sefer hac için niyet ve telbiye. Diyanet'e göre ihrama girmeden önce gusletmek sünnettir; gusül yapılamazsa abdest alınır. İhram namazının birinci rekâtında Kâfirûn, ikincisinde İhlâs sûresini okumak faziletlidir.

Diyanet İlmihali'ne göre temettu haccı yapan isterse hac sa'yini bu dönemde, hac ihramına girdikten sonra nâfile bir tavafın ardından Arafat'tan önce yapabilir. Bu durumda ziyaret tavafından sonra tekrar sa'y yapmaz. Hangi yolu izleyeceğinizi kafilenizin programına göre öğrenin.

İhramlıyken nelere dikkat edilir?

Hac için ihrama girmekle ihram yasakları yeniden başlar. Bayramın ilk günü tıraşla cinsel ilişki dışındaki yasaklar, ziyaret tavafından sonra ise tamamı kalkar. Diyanet İlmihali'nde sayılan başlıca yasaklar şunlardır:

• Saç, sakal ve vücut kıllarını kesmek veya koparmak, tırnak kesmek.
• Vücuda veya ihram örtüsüne güzel koku sürmek.
• Erkekler için dikişli elbise giymek, başı ve yüzü örtmek, topukları kapatan ayakkabı veya çorap giymek.
• Cinsel ilişki ve ona götüren davranışlar.
• Kara avı avlamak; Harem bölgesinde bitki koparmak.
• Tartışma, kavga ve her türlü kırıcı davranış.

Buna karşılık yıkanmak, kokusuz sabun kullanmak, ihram örtüsünü değiştirmek, diş fırçalamak, kemer kullanmak, omuza çanta asmak, şemsiye kullanmak ve saat takmak yasak değildir. Yasaklardan birini istemeden ihlal ettiğinizi düşünürseniz ne gerektiğini kafilenizin din görevlisine sorun.

3. Adım: 9 Zilhicce, Arafat vakfesi

Arefe günü yapılan Arafat vakfesi, Diyanet İlmihali'ne göre haccın rükünlerindendir.

• Vakit: Diyanet İlmihali'ne göre arefe günü zeval vaktinden (öğle vaktinin girişi) bayram sabahı fecre kadar Arafat'ta bir an bile bulunmak vakfe için yeterlidir.
• Namaz: Öğle ve ikindi namazları cem-i takdimle, yani öğle vaktinde birlikte kılınır.
• Müzdelife'ye geçiş: Güneş battıktan sonra Arafat'tan ayrılıp Müzdelife'ye gidilir. Akşam ve yatsı namazları Müzdelife'de cem-i tehirle, yani yatsı vaktinde birlikte kılınır.

Arafat'ta uzun saatler açık havada geçebilir. Bu güne şemsiye, su ve yanınızda taşıyabileceğiniz küçük bir dua kitapçığı gibi hafif bir hazırlıkla gitmek işinizi kolaylaştırır.

4. Adım: 10 Zilhicce, bayramın birinci günü

Bayramın ilk günü haccın en yoğun günüdür. Diyanet İlmihali'ne göre sıra şöyledir:

1. Müzdelife vakfesi: Hanefî mezhebine göre vakti fecr ile güneşin doğuşu arasıdır.
2. Akabe cemresine taş atmak: Mina'da Akabe cemresine yedi taş atılır. İlk taşla birlikte telbiye sona erer.
3. Kurban: Temettu haccı yapan şükür kurbanını Harem bölgesinde keser.
4. Tıraş ve ihramdan çıkış: Saç kazıtılır veya kısaltılır. Buna "ilk tehallül" denir; Diyanet İlmihali'ne göre bununla cinsel ilişki dışındaki ihram yasakları kalkar.
5. Ziyaret tavafı ve sa'y: Mümkünse aynı gün Mekke'ye gidilip ziyaret tavafı ve hac sa'yi yapılır. Ziyaret tavafından sonra kalan yasak da kalkar ("ikinci tehallül").

Taşlama, kurban ve tıraş sırası zorunlu mu?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre bu sıra Ebû Hanîfe'ye göre vacip, İmam Ebû Yûsuf, İmam Muhammed, Şâfiî ve Hanbelîlere göre sünnettir. Kurul, günümüzde fetva ve uygulamanın "sünnet" görüşü yönünde olduğunu belirtir. Ziyaret tavafının bunlardan sonra yapılması ise herkese göre sünnettir.

Tıraş nasıl olur?

Diyanet İlmihali'ne göre erkekler için saçı dipten kazıtmak (halk), kısaltmaktan (taksir) daha faziletlidir. Kadınlar saçlarını kazıtmaz; saçlarının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar keser.

5. Adım: 11, 12 ve 13 Zilhicce, şeytan taşlama günleri

Bayramın ikinci ve üçüncü günlerinde, kalanlar için 13 Zilhicce'de de Mina'da taşlama sürer. Diyanet İlmihali'ne göre bu günlerde zeval vaktinden sonra sırasıyla küçük, orta ve Akabe cemrelerine yedişer taş atılır.

Taş atma saatleri, kalabalık yönetimi ve Mina'daki konaklama gibi uygulama ayrıntıları her yıl değişebilir. Kafilenizin programına ve görevlilerin yönlendirmesine uyun.

6. Adım: Veda tavafı

Hacı, Mekke'den ayrılmadan önce veda tavafı yapar. Diyanet İlmihali'ne göre veda tavafı haccın vaciplerindendir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre âdetli veya lohusa olan kadından veda tavafı düşer ve bu durumda bir şey gerekmez.

Kadınlar için hacda farklı olanlar

Diyanet kaynaklarına göre kadınlar için bazı uygulamalar farklıdır:

• Kadınların ihram için özel kıyafeti yoktur; tesettüre uygun normal kıyafetlerini giyer, yalnızca yüzlerini örtmezler.
• Telbiye, tekbir ve duada seslerini fazla yükseltmezler.
• Iztıbâ, remel ve hervele yapmazlar.
• Saçlarını kazıtmaz, uçlarından keserler.
• Âdetli veya lohusa kadın tavaf edemez; tavaf dışındaki bütün görevlerde diğer hacılarla aynı hükme tabidir.

Temettu niyetiyle umreye başlayıp âdet nedeniyle Arafat'a kadar umre tavafını yapamayan kadın, Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre (Hanefî) umresini kalben bırakır, hac için ihrama girip Arafat'a çıkar; umreyi sonra kaza eder ve dem gerekir. Böyle bir durumda uygulamayı kafilenizin din görevlisiyle birlikte planlayın.

Hazırlığınız için

• İhram takımı çeşitleri: temettu haccında umre ve hac için iki ayrı ihrama giriş yapılır.
• Hac ve umre dua kitapçıkları: Arafat'ta ve tavafta yanınızda taşımak için.

Sık Sorulan Sorular

Hac kaç gün sürer?

Haccın Mina, Arafat ve Müzdelife'de geçen asıl bölümü Zilhicce'nin 8'inden 12'sine veya 13'üne kadar sürer. Toplam yolculuk süresi ise organizasyona göre değişir.

Haccın farzları nelerdir?

Diyanet İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde haccın farzları ihram, Arafat vakfesi ve ziyaret tavafıdır.

Arafat'ta ne kadar kalmak gerekir?

Diyanet İlmihali'ne göre arefe günü zevalden bayram sabahı fecre kadar Arafat'ta bir an bulunmak vakfe için yeterlidir.

Temettu haccında kurban kesmek zorunlu mu?

Diyanet'e göre temettu haccı yapanın şükür kurbanı kesmesi vaciptir.

Telbiye hacda ne zaman biter?

Bayramın ilk günü Akabe cemresine atılan ilk taşla biter.

Veda tavafı yapılmazsa ne olur?

Veda tavafı vaciptir. Âdetli veya lohusa kadından düşer; başka durumlar için kafile din görevlisine danışın.

Kaynaklar

• İlmihal I – İman ve İbadetler, "Hac ve Umre" bölümü (s. 518–554) — Diyanet İşleri Başkanlığı (erişim: 10.10.2026)
• Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar, S.12, S.75, S.79, S.88, S.107, S.118, S.150–S.153, S.165 — Din İşleri Yüksek Kurulu (erişim: 10.10.2026)
• Tavaf nedir ve kaç çeşit tavaf vardır? — Din İşleri Yüksek Kurulu (erişim: 10.10.2026)
• Hac ve umre eğitim materyalleri — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri (erişim: 10.10.2026)

Etiketler: hac nasıl yapılır diyanet, hac nasıl yapılır kaç gün sürer, hac nasıl yapılır kısaca