İsmid Sürmesi Nasıl Kullanılır? Sürme Nasıl Çekilir?
Tuğra Hac ve Umre ·
İsmid sürmesi, temiz bir mil sürme tozuna batırılıp fazlası silkelendikten sonra alt kirpik dibine hafifçe sürülerek kullanılır. Eller önceden yıkanır, mil kişiye özel tutulur. ABD FDA, sürme türü ürünlerde yüksek kurşun bulunabildiği konusunda uyardığı için içeriği belli ürün seçilmeli; göz rahatsızlığı olanlar ve lens kullananlar önce göz hekimine danışmalı, çocuklara sürülmemelidir.
Bu yazıda ismid sürmesinin ne olduğunu, adım adım nasıl çekildiğini, dinî kaynaklarda nasıl geçtiğini ve satın alırken etikette nelere bakmanız gerektiğini anlattık.
İsmid sürmesi nedir?
Sürme, göz kenarına çekilen koyu renkli bir tozdur. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre ismid, stibnit ve galen gibi madenlerden elde edilen sürmenin adıdır. Halk arasında "ismid sürmesi", "sürme taşı" ya da kısaca "sürme" diye bilinir. Genellikle küçük bir sürmedan (sürmelik) şişe ve şişenin kapağına bağlı bir mil ile birlikte satılır.
Sürme, hac ve umre dönüşünde getirilen geleneksel hediyelikler arasında da sık görülür. Ancak göz çevresine uygulanan bir ürün olduğu için içeriğine ve temizliğine dikkat etmek gerekir. Sürmenin göze ya da görmeye bir faydası olduğu yönünde bir sağlık iddiasında bulunmuyoruz; göz sağlığınızla ilgili her konuda göz hekiminize danışın.
Sürme nasıl çekilir? Adım adım uygulama
Aşağıdaki adımlar genel hijyen kurallarına dayanan pratik bir uygulama sırasıdır. Ürünün kutusunda farklı bir talimat varsa ona uyun.
- Ellerinizi yıkayın. Göz çevresine dokunmadan önce eller sabunla yıkanıp kurulanmalıdır.
- Mili kontrol edin. Mil ya da çubuk temiz, kuru ve pürüzsüz olmalı. Ucu kırık veya çapaklı bir mili kullanmayın.
- Toza batırın, fazlasını silkeleyin. Mili sürmedana batırın, çıkarırken şişenin ağzına hafifçe vurarak fazla tozu düşürün. Az toz, temiz ve düzgün bir çizgi verir.
- Alt kirpik dibine sürün. Aynaya bakarak alt göz kapağını hafifçe aşağı doğru gerin. Mili, iç köşeden dış köşeye doğru alt kirpiklerin dibine yavaşça sürün. Göze bastırmayın, mili gözün içine sokmayın.
- Gerekirse tekrarlayın. Renk açık kaldıysa aynı hareketi bir iki kez daha yapabilirsiniz. Rivayetlerde Hz. Peygamber'in her göze üçer kez sürdüğü geçer (aşağıya bakın).
- Taşan tozu temizleyin. Göz altına dökülen tozu kuru bir pamuk veya mendille silin.
- Mili temizleyip kapatın. Kullanımdan sonra mili temiz, kuru bir mendille silin ve şişenin kapağını sıkıca kapatın.
Hijyen için dikkat edilecekler
- Mili paylaşmayın. Aile içinde bile her kişinin kendi sürmedanı ve mili olması daha temizdir.
- Gözünüz kızarık, sulanan ya da iltihaplıysa sürme kullanmayın; önce göz hekiminize görünün.
- Kontakt lens kullanıyorsanız göz çevresine toz bir ürün uygulamadan önce göz hekiminize danışın.
- Batma, yanma veya kaşıntı olursa uygulamayı bırakın, gözünüzü temiz suyla yıkayın ve şikâyet geçmezse doktora başvurun.
- Sürmedanı nemli ortamda açık bırakmayın; tozun içine su veya kir girmesin.
Sürme çekmek sünnet mi? Dinî kaynaklarda sürme
Bu konuda en çok merak edilen soru, sürme çekmenin dinî bir hükmü olup olmadığıdır. Diyanet'in Hadislerle İslâm eserinde, Hz. Peygamber'in "ismid" denilen siyah bir sürmesi bulunduğu, yatarken iki gözüne de üçer kez sürdüğü (Tirmizî, Tıb 9) ve ashabına ismidi tavsiye ettiği (Ebû Dâvûd, Tıb 14) rivayetleri aktarılır.
Bununla birlikte sürmenin hükmü mezheplere göre farklıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre:
| Kim için | Kaynaktaki bilgi |
|---|---|
| Kadınlar | Süslenme amacıyla da olsa genel olarak caiz kabul edilmiştir |
| Erkekler (Hanefî) | Bir kısmı süs amacıyla caiz görmez, bir kısmı güzellik ve vakar için caiz sayar |
| Erkekler (Mâlikî) | Bir kısmı mekruh görür |
| Erkek ve kadın (Şâfiî, Hanbelî) | Müstehap sayılır |
Bu nedenle sürme için genel ve kesin bir "sünnettir" hükmü vermek doğru olmaz. Diyanet kaynaklarında sürmeye dair ayrı bir "sünnettir" fetvası yer almıyor; doğru ifade, Hz. Peygamber'in ismid kullandığının ve tavsiye ettiğinin rivayet edildiği, hükmün ise mezhebe göre değiştiğidir.
Sürme orucu bozar mı?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hanefî ve Şâfiîlere göre sürme, tadı boğazda hissedilse bile orucu bozmaz; Mâlikî ve Hanbelîlere göre ise tadı boğazda hissedilirse bozar. Din İşleri Yüksek Kurulu da makyaj yapmanın orucu bozmadığını, orucun yemek, içmek ve cinsel ilişkiyle bozulduğunu belirtir. Kurul'un adıyla sürmeye dair ayrı bir fetvası yoktur; sürmenin makyaj kapsamında değerlendirilmesi genel ölçüye dayanır.
İhramlıyken sürme çekilir mi?
Diyanet İlmihali, sürme çekmeyi ihramlıya yasak olmayan şeyler arasında sayar. TDV İslâm Ansiklopedisi, Hanefîlere göre ihramlının kokusuz sürme kullanabileceğini, kokulu sürmede ise ceza gerektiğini belirtir. Ayrıntı için kafilenizdeki din görevlisine danışabilirsiniz.
Sürme alırken nelere dikkat etmeli?
Bu bölüm, işin en az konuşulan ama en önemli tarafıdır.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), kohl, kajal ve surma gibi adlarla satılan geleneksel göz ürünlerinin çoğu zaman yüksek oranda kurşun içerdiği konusunda uyarır; bazı ürünlerde kurşun, ürün ağırlığının yarısından fazlasını oluşturabilir. FDA'ya göre kurşun özellikle çocuklar için tehlikelidir. Kurum, bu tür ürünleri kullananlara kullanımı bırakmalarını, çocukları uzak tutmalarını ve kullanan çocuk, hamile ve emziren kadınlar için sağlık kuruluşundan kurşun testi istemelerini tavsiye eder. TDV İslâm Ansiklopedisi de piyasadaki pek çok sürmede yüksek kurşun bulunduğunu tespit eden incelemelere dikkat çeker.
Satın almadan önce şu noktalara bakın:
- Etiket ve içerik listesi: Üretici veya ithalatçı firma bilgisi ve içindekiler listesi bulunmayan ürünü almayın.
- ÜTS bildirimi: Türkiye'de kozmetik ürün bildirimleri, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) Ürün Takip Sistemi (ÜTS) üzerinden yapılır. Satıcıya ürünün bildiriminin yapılıp yapılmadığını sorabilirsiniz.
- "Kurşunsuz" ibaresi: Bu ifadeye yalnızca bir belge veya analiz raporuyla desteklendiğinde güvenin.
- Çocuklar: Çocuklara ve bebeklere sürme sürmeyin; ürünü çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.
- Hamilelik ve emzirme: Bu dönemde kullanmadan önce doktorunuza danışın.
Sürme ile birlikte sık sorulan bir başka geleneksel bakım ürünü de kınadır; hazırlanışını ve güvenlik notlarını hacı kınası nasıl yakılır yazımızda anlattık.
Hazırlığınız için
Sık Sorulan Sorular
İsmid sürmesi göze nasıl sürülür?
Temiz bir mil toza batırılır, fazlası silkelenir ve alt kirpiklerin dibine iç köşeden dış köşeye doğru hafifçe sürülür. Mil gözün içine bastırılmaz.
Sürme çekmek sünnet mi?
Hz. Peygamber'in ismid sürmesi kullandığı ve tavsiye ettiği rivayet edilir; ancak TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre hükmü mezheplere göre farklıdır. Bu yüzden genel ve kesin bir hüküm vermek doğru değildir.
Sürme orucu bozar mı?
Hanefî ve Şâfiîlere göre bozmaz; Mâlikî ve Hanbelîlere göre tadı boğazda hissedilirse bozar. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre makyaj orucu bozmaz.
Erkekler sürme çekebilir mi?
Erkekler için hüküm tartışmalıdır: Hanefîlerin bir kısmı süs amacıyla caiz görmez, Şâfiî ve Hanbelîler müstehap sayar. Ayrıntı için Diyanet'e veya bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Kontakt lens takarken sürme kullanılır mı?
Göze yakın uygulanan toz ürünler lensle temas edebilir. Kullanmadan önce göz hekiminize danışın.
Çocuklara sürme çekilir mi?
FDA, sürme türü ürünlerdeki kurşun nedeniyle çocukların özellikle risk altında olduğunu belirtir. Çocuklara sürme sürmeyin, sorunuz varsa çocuk doktorunuza danışın.
Kaynaklar
- Hadislerle İslâm, Cilt 6, s. 348 — Diyanet İşleri Başkanlığı (erişim: 10.10.2026)
- Sürme — TDV İslâm Ansiklopedisi (erişim: 10.10.2026)
- Makyaj yapmak ve saç boyamak orucu bozar mı? — Din İşleri Yüksek Kurulu (erişim: 10.10.2026)
- İlmihal I, İhramlıya Yasak Olmayan Şeyler (s. 525) — Diyanet İşleri Başkanlığı (erişim: 10.10.2026)
- Kohl, Kajal, Al-Kahal, Surma, Tiro, Tozali, or Kwalli: By Any Name, Beware of Lead Poisoning — U.S. FDA (erişim: 10.10.2026)
- Kozmetik Faaliyetleri Elektronik İşlem Süreçlerine İlişkin Kılavuz — TİTCK (erişim: 10.10.2026)